Roco 72155: Amerikaanse USATC S160 stoomlocomotief ombouwen en weatheren

Inhoudsopgave: Stoomlocomotief verouderen

Roco model wordt USATC 2526

Doordat de loc geschikt was voor het kleinere Engelse PVR is het een relatief compacte stoomlocomotief voor h0 maatstaven. Zeer mooi gedetailleerd, fraai drijfwerk. Behalve dat ik het model een duidelijk gebruikt uiterlijk wil geven, moeten er een paar in het oog springende onderdelen worden aangepast. De erg in het oog springende lantaarn op de rookkast moet vervallen, en uiteraard ga ik het nummer aanpassen naar het locnummer dat werkelijk een korte periode in depot Heerlen heeft verbleven. De plastic kolen vervang ik door echte kolen van ASOA. Het koppelingsmechaniek aan de voorzijde komt te vervallen.

Stap-voor-stap: De tender van de S160 weatheren

Stap-1:

Omdat ik mijn rijdend materieel verouder met pigmenten, en de aandrijving in de tender is ondergebracht, is het onvermijdelijk dat er pigment in het motorgedeelte terechtkomt als er vooraf geen maatregelen worden getroffen. Dit zou op termijn gegarandeerd tot problemen leiden. Daarom heb ik de gehele tender gedemonteerd.

Stap-2:

Het oude locnummer is met alcohol verwijderd, waarna ik alle te verouderen onderdelen van de tender grondig heb ontvet. Vervolgens is het nieuwe locnummer met een witte decal aangebracht. Na een droogtijd van 24 uur heb ik de tenderombouw met blanke lak gespoten.

Aansluitend is er zwart pigment op de wanden aangebracht, met onderlangs een klein beetje Track Rust. Dit geheel is tot slot weer verzegeld met matte blanke lak.

Stap-3:

Het onderstel van de tender is na het ontvetten behandeld met een matte blanke lak. Vervolgens is er eerst een laag Track Rust-pigment aangebracht om vliegroest en diepere vervuiling na te bootsen. Deze basislaag is direct verzegeld met een nieuwe laag blanke lak. Daarbovenop zijn verschillende andere pigmenten aangebracht, die eveneens zijn afgedekt met een matte laklaag.

Gebruikte materialen:

• Bergswerk blanke lak - Tiefmatt
• Vallejo pigment Natural Umber - 73.109
• Vallejo pigment Burnt Umber - 73.110
• Vallejo pigment Carbon Black - 73.116
• Vallejo pigment Old Rust - 73.120
• Ammo Track Rust - 3008

Stap-4:

Het weatheren van de tender door het aanbrengen van de pigmenten is klaar. Hoewel het gedeelte met de imitatiekolen later nog verwijderd moet worden om de stekker aan te sluiten, heb ik alvast echte kolen van ASOA toegevoegd. Vervolgens heb ik de tender van de S160 weer in elkaar gezet.

Het geheel heeft dankzij het pigment in combinatie met de matte lak een strakke, matte uitstraling gekregen. Dit resulteerde aanvankelijk echter in een tamelijk eentonig beeld. Om wat meer diepte en leven in het model te brengen, heb ik met glanzende blanke lak plekken aangebracht waar de oorspronkelijke laklaag subtiel doorschijnt. Dit maakt het eindresultaat visueel veel aantrekkelijker.

Gebruikte materialen:

• Vallejo gloss varnish - 70.510
• ASOA kolenstof
• AK interactive Gravel and Sand Fixer - AK118

Stap-5:

Nu de tender weer gemonteerd is, wordt duidelijk dat er meer detaillering nodig is. Hiervoor heb ik washes gebruikt: een bruinachtige variant voor de bovenbouw en een zwarte wash om de details van het onderstel extra te accentueren. De aangebrachte accenten zijn soms erg subtiel, maar het model als geheel krijgt hierdoor een minder egale uitstraling. Voor nu is dit voldoende; in een latere fase wordt de weathering van de tender nog definitief afgestemd op de locomotief.

Gebruikte materialen:

• Ammo MIG Enamel Wash Black - 1011
• Ammo MIG Enamel Wash Africa Korps - 1001
• Ammo MIG Enamel Odourless Thinner - 2018
• AK Rust Streaks - AK013

Stap-6:

De wielophanging heb ik met pigmenten bewerkt, zoals uitgebreid is omschreven bij het verouderen van onderstellen. Een belangrijk punt van aandacht hierbij zijn de aspotten; deze komen namelijk gemakkelijk los van het onderstel.

De wielen van de tender zijn op de gebruikelijke manier verouderd, maar met een dunnere laag pigment. Hierdoor schijnt er nog een vleugje grijs door, al is dit op de foto moeilijk te zien. Bij het weatheren van wielen heb ik uitgebreid beschreven hoe ik deze techniek toepas

Het drijfwerk, chassis en de wielen verouderen

Stap-7:

Het chassis en het drijfwerk zijn mooi fijn opgebouwd. Om alle onderdelen goed te kunnen bereiken en te weatheren, wordt ook de locomotief gedemonteerd. Het drijfwerk met de cilinders zit hier nog op het chassis, maar ook dat heb ik naderhand losgemaakt. De compressor en de leidingen op de voorkant van de ketel zijn al aangepast met het ombouwsetje.

Stap-8:

De wielen heb ik ontvet en behandeld met mijn specifieke pigmentensamenstelling voor wielen. Het pigment is met name tussen de spaken aangebracht. Na het verzegelen met blanke lak heb ik het overtollige pigment met een zacht penseel en een beetje water van de spaken verwijderd. Vervolgens heb ik dit proces een tweede keer herhaald.

Nadat alles volledig was gedroogd, heb ik eerst nog een beetje zwart pigment en later een verdunde glanzende lak op de wielen aangebracht, specifiek op de plaatsen waar de koppelstangen bevestigd worden. De lak is met water verdund in een verhouding van 1:1, zodat ik dunne lagen kan opbouwen en er niet meteen overal een maximale glans ontstaat. Deze glans imiteert het vettige uiterlijk dat door smering wordt veroorzaakt.

Met zwarte verf heb ik vervolgens de koppelstangen voorzien van een 'vetlaag'. Door eerst rondom de krukpennen een beetje verf aan te brengen, dit kort te laten drogen en daarna zachtjes met een penseel verder te verdelen, ontstaat er een mooie, geleidelijke overgang.

Gebruikte materialen:

• Bergswerk blanke lak - Tiefmatt
• Vallejo gloss varnish - 70.510
• Revell email color zwart matt - 8
• Vallejo pigment Carbon Black - 73.116
• Vallejo pigment Old Rust - 73.120
• Vallejo pigment Natural Umber - 73.109

Boven de voorloopas zitten twee kleine veertjes die heel gemakkelijk kunnen wegspringen zodra de as wordt losgemaakt. Let hier dus goed op bij het demonteren van het chassis.

Om de Reed-contacten van de keerlussen op mijn baan te schakelen, is elke locomotief voorzien van een mini-magneetje. Dit magneetje laat ik tijdens de behandeling gewoon op zijn plek zitten, zodat ik het direct kan meenemen bij het aanbrengen van de pigmenten. Hierdoor valt het naderhand visueel mooi weg tegen de rest van de onderbouw.

De wielophanging van de voorloopas krijgt dezelfde behandeling als de wielophanging van de tender. Ik heb het frame iets verzwaard door een blokje lood van 3x4 mm toe te voegen.

Het remwerk heeft een intensieve verweerlaag gekregen met Ammo Track Rust. De remschoenen zijn gekleurd met Vallejo Burnt Umber-pigment en Model Air Burnt Umber. Dankzij deze behandeling met pigmenten valt het ingebouwde mini-magneetje naderhand totaal niet meer op.

Gebruikte materialen:

• Bergswerk blanke lak - Tiefmatt
• Vallejo Burnt Umber - 71.040
• Ammo Track Rust - 3008
• Vallejo pigment Burnt Umber - 73.110

Stap-9:

Om het chassis grondig te kunnen bewerken, heb ik het drijfwerk met de cilinders losgemaakt en de printplaat verwijderd. Nadat alle onderdelen waren ontvet, is het metalen deel aan alle zijden behandeld met Ammo Track Rust-pigment. Ook de onderkant van de vuurkist, de trappen en de bufferbalk kregen een subtiele laag pigment. Hierbij geldt: hoe dieper de onderdelen van de locomotief naar binnen liggen, hoe meer pigment ik toevoeg. Uiteraard is alles naderhand weer verzegeld met matte blanke lak van Bergswerk, waarna ik na de droogtijd de printplaat heb teruggeplaatst.

Gebruikte materialen:

• Bergswerk blanke lak - Tiefmatt
• Ammo Track Rust - 3008

Stap-10:

Vervolgens heb ik het onderdeel met de cilinders en het drijfwerk bewerkt. Beide onderdelen zijn eerst grondig ontvet met alcohol, waarna de cilinders zijn behandeld met een subtiele laag Ammo Track Rust-pigment.

Vervolgens heeft het drijfwerk een dun laagje matte blanke lak gekregen om de basis te leggen voor de volgende stappen.

Na de droogtijd heb ik het drijfwerk met de cilinders weer op het chassis bevestigd. Vervolgens is er met zwart pigment en blanke lak rondom de zuigerstangen van de cilinders een dikke substantie van opgehoopt vuil aangebracht. Na het drogen van deze verweerlaag heb ik een zwarte wash gebruikt om de details op de onderdelen van het drijfwerk verder te accentueren. Bruinige aanslag op de cilinders is gemaakt met pigment Burnt Umber van Vallejo en een bruinige wash van Ammo.

Gebruikte materialen:

• Bergswerk blanke lak - Tiefmatt
• Vallejo pigment Carbon Black - 73.116
• Vallejo pigment Burnt Umber - 73.110
• Ammo MIG Enamel Wash Africa Korps - 1001
• Ammo MIG Enamel Wash Black - 1011

Met zwarte enamelverf heb ik de lagers gekleurd om het effect van oud vet na te bootsen. Door een beetje verf aan te brengen, te wachten totdat deze iets is aangedroogd en dit vervolgens zachtjes uit te borstelen, ontstaat er een natuurlijk verloop in de zwarte kleur. Na het drogen heb ik de lagers en de zone rondom de zuigerstang behandeld met verdunde glanzende blanke lak. Hierdoor krijgt de verweerlaag de realistische uitstraling van een vettige massa.

Gebruikte materialen:

• Revell email color zwart matt - 8
• Vallejo gloss varnish - 70.510

Om roet en as na te bootsen, zijn de onderdelen direct onder de rookkastdeur bijgekleurd met grijze en zwarte pigmenten.

Stap-11:

Vervolgens komt een belangrijke stap: het reinigen van de stroomafnemers en de lagering van de wielassen, plus het gangbaar maken van de geleiders voor de kruiskop. Omdat de kruiskop een grote mechanische beweging maakt, is het essentieel om deze geleiders volledig vrij te houden van pigmenten. Hoewel ik veel verschillende materialen heb gebruikt om het drijfwerk te verouderen, zijn de bewegende delen bewust niet overmatig behandeld met lak en pigment. Hierdoor is voorkomen dat het mechanisme naderhand vastloopt.

De stoomketel en bovenbouw weatheren met pigmenten

Stap-12:

Het volgende onderdeel is het weatheren van de stoomketel. Eerst heb ik de oude locnummers met alcohol verwijderd. Tijdens het weghalen van deze cijfers raakte de grijze lak helaas beschadigd, waardoor ik de lak op het machinistenhuis aan weerszijden moest herstellen. Hiervoor heb ik zelf een kleur gemengd uit zwart en grijs, die goed aansluit bij de fabrieksmatige tint. Vóór het spuiten is de gehele bovenbouw ontvet met zeepsop. Nadat de nieuw aangebrachte decals volledig waren gedroogd, heb ik de complete behuizing van de locomotief in de matte blanke lak gespoten.

Gebruikte materialen:

• Vallejo model air Black - 71.057 (4 delen)
• Vallejo model air Sea Grey - 71.049 (5 delen)
• Bergswerk blanke lak - Tiefmatt

Stap-13:

Vervolgens kunnen de pigmenten worden opgebracht. Rondom de schoorsteen, de stoomleidingen naar de cilinders en de vuurkist is eerst een laagje Vallejo Burnt Umber-pigment aangebracht. Daarna is het benodigde zwarte pigment van Vallejo aangebracht, waarna het geheel met matte blanke lak is verzegeld.

De vervuiling langs de onderkant is gemaakt met een combinatie van zwart pigment en Vallejo Natural Umber. Sporen van kalkafzetting bij de ventielen zijn aangebracht met Vallejo wit pigment. Dit dient uiterst voorzichtig te gebeuren, aangezien deze kleur een erg sterke dekkracht heeft.

Net zoals bij de tender heb ik tot slot enkele plekken met glanzende lak behandeld om het effect te creëren dat de oorspronkelijke laklaag er nog subtiel doorheen schemert.

Gebruikte materialen:

• Vallejo pigment Burnt Umber - 73.110
• Vallejo pigment Carbon Black - 73.116
• Vallejo pigment Natural Umber - 73.109
• Bergswerk blanke lak - Tiefmatt
• Vallejo pigment Titanium White - 73.101
• Vallejo gloss varnish - 70.510

Stap-14:

Nadat de meeste pigmenten waren aangebracht, heb ik de bovenbouw definitief op het chassis bevestigd. Vervolgens ben ik gestart met het aanbrengen van de verschillende washes.

Gebruikte materialen:

• Ammo MIG Enamel Wash Black - 1011
• Ammo MIG Enamel Wash Africa Korps - 1001
• Ammo MIG Enamel Odourless Thinner - 2018

Stap-15:

Het ombouwsetje is in de ketel geplaatst en met Vallejo Carbon Black pigment bewerkt. Met een mengsel van dit zwarte pigment en blanke lak is vervolgens een dikke, aangekoekte massa van roet en vuil aangebracht onder de rookkastdeur.

Eindafwerking van locomotief en tender

Stap-16:

Vervolgens is het tijd om alle onderdelen definitief te monteren. Het scharnierpunt van de voorloopas heb ik met alcohol gereinigd, zodat de wielophanging onder het chassis soepel en zonder weerstand in de bogen kan uitzwenken.

Met verdunde glanzende lak heb ik de drijfstangen en koppelstangen van een extra glans voorzien, zodat ze de realistische uitstraling van vet krijgen. Door meerdere dunne lagen aan te brengen en deze geleidelijk verder uit te smeren, neemt de glansintensiteit toe richting de lagers.

Omdat ik vond dat de wielen van de locomotief er qua kleur nog te nieuw uitzagen, heb ik de contragewichten aanvullend met de zwarte wash van Ammo behandeld.

Ook het machinistenhuis stak aanvankelijk nog iets te veel af bij de zware verwering van de ketel. Om dit visueel recht te trekken, heb ik hier met de bruine wash van Ammo realistische sporen van vervuiling aangebracht.

Vervolgens zijn de wielen van de tender gemonteerd. Ook hierbij heb ik ervoor gezorgd dat alle draaiende delen volledig vrij zijn van pigmenten. Alle wielassen kregen daarna een minimale hoeveelheid modelspoorolie van Dr. Tillwich. Deze olie heb ik uiterst nauwkeurig aangebracht met een fijne naald, zodat er nooit te veel smeermiddel wordt gebruikt.

De plastic kolenimitatie boven op de tender had ik al bewerkt met echte steenkool. Nu heb ik ook een paar echte kooltjes aangebracht tussen de planken aan de voorzijde van de tender. Tot slot is de ladder teruggeplaatst. Alle treden kregen een beetje Vallejo Dark Steel-pigment om het effect van afgesleten verf uit te beelden. Dit pigment breng ik niet aan met een penseel, maar met een prikker zodat ik nauwkeurig tussen de treden kan werken.

Eindresultaat van het project USATC S160 weatheren

Door het intensieve gebruik van pigmenten bestaat het risico dat een locomotief er te egaal gaat uitzien. Echter, door de gerichte toepassing van washes en glanzende lak is er nu geen enkel deel van de locomotief of tender dat er vlak of eentonig oogt. Met subtiele sporen van dagelijkse vervuiling, maar bewust zonder zware roestplekken, heeft de machine exact de realistische uitstraling gekregen die ik voor ogen had.

Laten we het uitgangspunt nog eens herhalen: Roco levert een prachtig gedetailleerde locomotief, die af fabriek helaas wel een vrij plasticachtig uiterlijk heeft. Dankzij deze weatheringtechnieken is dat plastic gevoel volledig verdwenen en is de USATC 2526 veranderd in een unieke, levendige blikvanger die perfect past in het Limburgse landschap van De Geuldalbaan.

Hieronder ziet u het uiteindelijke resultaat op de modelbaan: een stoomlocomotief die door de aangebrachte vervuiling en gesimuleerde weersinvloeden een levendig, intensief gebruikt uiterlijk heeft gekregen en nu perfect opgaat in het landschap.

Om de details van het weathering-werk optimaal te tonen zonder afleiding van de omgeving, is het eindresultaat hieronder tegen een neutrale achtergrond gefotografeerd.