Weatheren koelwagens

Een aantal koelwagens van de DRG type Ths hebben dienstgedaan in Nederland. Deze zouden de typeaanduiding CHIJP hebben moeten krijgen. Roco heeft modellen van dit type wagon uitgebracht in een NS-variant (nummer 66904) voor de Nederlandse modelbaan, en als DR-variant (nummer 76711) voor Duits georiënteerde modelspoorbanen. Voor mijn modelbaan ga ik een aantal van beide uitvoeringen verouderen.

In het onderstaande overzicht vind je de wagennummers die ik van plan ben te maken. Het is gebleken dat het eenvoudiger is om te werken met de DR-variant (Roco 76711), omdat deze geen zwarte vlakken op de zijwanden heeft en meer bruikbare tekst bevat. Bovendien droegen sommige Nederlandse koelwagens, zoals de NS 27053, nog Duitse opschriften. Uiteindelijk heb ik dus gewerkt vanuit twee verschillende Roco-modellen.

NS 26843 - koelwagen van de DRG op het Nederlandse spoor

Het standaard Nederlandse model (Roco 66904) heeft het wagennummer NS 26843. Het NS-model van de Duitse koelwagen bevat enkele opvallende zwarte vlakken aan de zijkanten. Deze vlakken zijn vermoedelijk toegevoegd om de onderliggende Duitse opschriften te verbergen, ervan uitgaande dat deze wagon in deze vorm daadwerkelijk heeft bestaan.

het Roco model

De uitwerking van het dak vind ik wat tegenvallen. De dakluiken hebben minimaal reliëf op het gladde dakoppervlak. De planken en profielen van de zijkanten zijn goed weergegeven. Het hang- en sluitwerk van de deuren is vrij vlak. De buffers zijn van een budgetkwaliteit; ze sluiten niet goed aan op de bufferbalk, en de gietmallen van de buffers hebben niet goed op elkaar aangesloten bij de productie.

Zo weather ik de koelwagens stap voor stap

Stap-1:

Als eerste heb ik de wagon volledig gedemonteerd. Het is eenvoudiger om het dak, zijwanden en onderstel afzonderlijk te verouderen.

Stap-2:

Om geen wildgroei aan verschillende indelingen te krijgen heb ik de zwarte vlakken aangepast alsof het een wagen zou betreffende van de Duitse variant die Roco heeft uitgebracht. Met alcohol heb ik de zwarte vlakken verwijderd.

Stap-3:

Daarna zijn alle onderdelen van de wagen - behalve de bevestiging van de wielen - ontvet met zeepsop, en de wanden zijn met matte blanke lak gespoten.

Stap-4:

De volgende stap is het op kleur brengen van de behandelde zijkanten. Daarvoor heb ik een grijzige tint gemaakt door het mengen van deze 3 kleuren:

• Vallejo model air cement grey - 71.045 (6 delen)
• Vallejo model air dark slate grey - 71.309 (2 delen)
• Vallejo model air black - 71.057 (1 deel)

Stap-5:

Nadat de nieuwe vlakken met grijze verf zijn aangebracht en volledig zijn opgedroogd, is de wagenbak behandeld met een acryl wash voor grijze oppervlakken.

Gebruikte materialen:

• Bergswerk blanke lak - Tiefmatt
• Vallejo model wash grey - 76.516
• Vallejo model air cement grey - 71.045
• Vallejo model air dark slate grey - 71.309
• Vallejo model air black - 71.057

Stap-6:

Vervolgens zijn de deuren en de stalen profielen bewerkt met een zwarte enamel wash, zodanig dat de vloeistof accenten achterlaat langs de klinknagels en stijlen alsof er door de jaren heen vuil is blijven aankoeken.

Gebruikte materialen:

• Ammo MIG Enamel Wash Black - 1011
• Ammo MIG Enamel Odourless Thinner - 2018

Stap-7:

De deurpartij is nogmaals behandeld met een bruinachtige wash voor extra vervuiling en een intensere dieptewerking. Ik heb er bewust voor gekozen om hier geen pigmenten aan te brengen, omdat de fijne details van het hang- en sluitwerk anders direct dichtlopen. Mocht je hier toch poeder willen gebruiken, dan is Vallejo Natural Umber (zoals toegepast in de volgende stap) de beste optie.

Gebruikte materialen:

• Ammo MIG Enamel Wash Africa Korps - 1001
• Ammo MIG Enamel Odourless Thinner - 2018

Stap-8:

Om extra vervuiling aan te brengen, zijn de stalen profielen en de onderkanten van de zijwanden behandeld met pigment. Met een zacht penseel is dit poeder subtiel op de bovenzijde van de profielen en langs de randen aangebracht. Vervolgens is het geheel verzegeld met een matte, transparante lak.

Stap-9:

Om de twee-assige koelwagens soepel door scherpe modelspoorbogen te loodsen, heeft Roco een beweeglijk systeem voor de wielbevestiging ontworpen. Een prima constructie op papier, maar in de praktijk bleek het mechanisme bij drie van de zes wagens volledig klem te zitten. Dit werd veroorzaakt door een te krappe boring voor het pennetje, gietnaden aan de onderzijde van de houder en een wielbevestiging die net iets te strak in het onderstel is geperst.

Met wat handmatig boor- en schuurwerk is dit gelukkig eenvoudig op te lossen. Ik heb de bewuste gaatjes iets opgeboord, de gietresten weggeschuurd en de wielbevestigingen een fractie smaller gemaakt, zodat het mechanisme nu wel vloeiend over de nokken glijdt.

Vervolgens zijn de wielbevestigingen en het complete onderstel ontvet en in een realistisch zwartbruine basiskleur gespoten. Na het drogen heb ik het chassis behandeld met pigmenten en het geheel verzegeld met een matte blanke lak. Alle bewegende en schuivende contactpunten zijn hierbij uiteraard vooraf afgeplakt.

Gebruikte materialen:

• Bergswerk blanke lak - Tiefmatt
• Vallejo model air black - 71.057
• Vallejo Burnt Umber - 71.040
• Ammo Track Rust - 3008

Stap-10:

De wielstellen en de verenpakketten zijn behandeld volgens mijn beproefde methode voor het verouderen van onderstellen. De exacte stappen voor het weatheren van wielen staan uitgebreid beschreven op de pagina Weatheren wielen wagons.

Stap-11:

Voor het dak ben ik gestart met een basislaag matte blanke lak. Een aanvankelijke proef met een acryl wash leverde op deze gladde kunststof daken helaas niet het gewenste resultaat op. Als effectief alternatief bleek een combinatie van zwarte en bruine enamel wash wél uitstekend te hechten. Omdat de dakluiken van de Roco-wagens af fabriek vrij vlak zijn uitgevoerd, heb ik deze extra geaccentueerd met een zwarte wash. Vervolgens is het dak verder op kleur gebracht en vervuild met verschillende pigmenten.

Hoe groter het kleurcontrast tussen het dakoppervlak en de dakluiken is, des te meer diepte er optreedt. Door rondom de luiken subtiel meerdere lagen zwarte wash aan te brengen, wordt dit driedimensionale effect versterkt. Het is hierbij puur een kwestie van persoonlijke smaak hoe ver je dit verouderingsproces doorvoert.

Gebruikte materialen:

• Ammo MIG Enamel Wash Black - 1011
• Ammo MIG Enamel Wash Africa Korps - 1001
• Ammo MIG Enamel Odourless Thinner - 2018
• Vallejo pigment Carbon Black - 73.116
• Vallejo pigment natural umber - 73.109

Het eindresultaat van Roco 66904

Na de eindmontage van alle losse onderdelen heeft de geweatherde koelwagen zijn definitieve uitstraling gekregen. Hoewel de kleur van het dak op de foto wellicht iets afwijkt van de eerdere afbeeldingen, komt dit puur door het contrast tussen de gerichte werkverlichting en de True Light led-baanverlichting, in combinatie met de gewijzigde invalshoek van het licht.

Project: Wagennummer NS 27053

Een koelwagen van het type Ths waarvan met zekerheid vaststaat dat deze in Nederland heeft gereden, is de NS 27053. Dit model heb ik opgebouwd op basis van de Duitse uitvoering van Roco.

Voor het verouderen van de zijwanden en het dak heb ik nagenoeg dezelfde methode gebruikt als bij de NS 26843. Het grootste verschil zit in de opschriften en de kleur van de chassisbalken; bij het grote voorbeeld zijn deze namelijk in dezelfde lichte kleur gespoten als de wagenbak. Na het verwijderen van alle fabrieksopschriften op het chassis is het onderstel ontvet met zeepsop en zijn de zijkanten in kleur gespoten. Dit vereiste nauwkeurig afplakwerk, aangezien de bufferbalken wel gewoon zwart moesten blijven.

Vervolgens zijn de opschriften op het chassis aangepast en is het nieuwe wagennummer NS 27053 aangebracht. Omdat de spooraanduidingen "Ths" en "DR" behouden moesten blijven, bood de Duitse basisuitvoering (Roco artikelnummer 76711) hier een groot voordeel. Ook het retouradres is net als bij het origineel intact gelaten. Hoewel deze tekst op het Roco-model in een net iets ander vlak staat dan bij de echte wagen, is dat een concessie waar ik me prima in kan vinden.

koelwagens NS 27016 en NS 27060

De koelwagens met de wagennummers NS 27016 en NS 27060 zijn op exact dezelfde wijze omgebouwd en verouderd. Het grote verschil is dat deze twee exemplaren zijn gebaseerd op de Nederlandse uitvoering van Roco (artikelnummer 66904). Bij deze modellen heb ik eerst de karakteristieke zwarte vlakken verwijderd, waarna ik de aanduidingen "DR" en "Ths" handmatig opnieuw heb aangebracht. Of deze specifieke wagennummers in combinatie met deze opschriften historisch gezien echt zo hebben rondgereden is niet bekend, maar ze vormen een mooie en unieke aanvulling op het rollend materieel van De Geuldalbaan.