ACHTERGRONDINFORMATIE


Station Oud-Valkenburg

afbeelding station Oud Valkenburg langs de spoorlijn Maastricht-Aken met spoorbrug naar De Kluis en baanwachterswoning

gebiedsaanduiding Station Oud-Valkenburg en omgeving

Station Oud-Valkenburg lag aan de spoorlijn Maastricht-Aken. De spoorlijn is hier verdiept aangelegd in de Schaelsberg. Vlak bij het voormalige station kruist de Schaloens Molenweg de spoorlijn door middel van een brug. Deze weg is een verbindingsweg tussen de Drie Beeldjes en Walem via De Kluis.

bron: topografie AHN

bron: AHN luchtfoto

De spoorlijn Aken-Maastricht was aanvankelijk enkelsporig uitgevoerd. In 1914 werd de dubbelsporige lijn Heerlen - Schin op Geul geopend. Ook de lijn Schin op Geul - Maastricht en het baanvak Schin op Geul - Wijlre werd in 1914  omgebouwd naar dubbelspoor.

De ansichtkaart (afgestempeld in 1927) geeft een overzicht van de situatie rondom station Oud Valkenburg. 

 

Op (bijna) gelijke hoogte met de weg lag vlak naast de spoorbrug baanwachterswoning nummer 16.

 

Hoewel het viaduct bij de Schaelsberg steeds geheel in beeld is, zijn er weinig foto's waarop het stationsgebouw en de wachterswoning helemaal worden afgebeeld.

bron: uitgave Weenenk & Snel

Met ingang van 1923 werd station Oud Valkenburg uit de dienstregeling geschrapt.

reisgids Nederlandse Spoorwegen juni 1922 - bron: het Utrechts Archief

Het station van Oud-Valkenburg

km 23.805 Aken-Maastrichtsche Spoorweg

Het station werd bereikt via een pad dat vanaf de brug langs het talud naar beneden liep. Het perron lag aan de voorkant van het stationsgebouwtje. Nadat de lijn in 1914 werd omgebouwd naar dubbelspoor kwam er een tweede perron aan de andere kant van de spoorlijn.

Uit de bouwtekening van 1906 van het houten station blijkt dat het 2 ruimtes had; een bureau en een wachtkamer, gescheiden door een toonbank met loket. Het gebouwtje had een afmeting van ca. 7 x 3 meter.

bron: het Utrechts Archief

De ansichtkaart uit 1912 laat het stationsgebouw van Oud Valkenburg zien aan de (nog) enkelsporige lijn Maastricht-Aken. De bielzen voor de ombouw naar dubbelspoor liggen al gereed.

 

De 'weg naar de Kluis' loopt via het vernieuwde betonnen viaduct.

bron: uitgave Weenenk & Snel

Foto genomen in 2020 vanuit (bijna) hetzelfde standpunt als de foto uit 1912. Het huidige plaatje is toch iets minder idyllisch.

Opname uit 2020 noordelijk van de spoorlijn.

Een van de weinige foto's van de voorkant (perronzijde) van het station. Hier is de lijn al dubbelsporig uitgevoerd.

bron: foto beeldarchiefvalkenburg

Reactie van dhr. Willems: namen van mensen bij Station Oud-Valkenburg; Op de foto staan v.r.n.l. Leonardus Pisters, Sjir Hendriks, Leo Vroomen, Jeu Bouwens, Guus Lemmens, Pie Sistermans, Martinus Breemen, ene Derks, Sjir Coenen, Jozef Verheij en Funs Heynen

Deze ansichtkaart is afgestempeld in 1935. Het houten stationsgebouw is verdwenen en heeft plaatsgemaakt voor een kleiner houten dienstgebouw.

bron: uitgave Frans Hals

Opname uit 2020 zuidelijk van de spoorlijn, kijkend in de richting Schin op Geul.

Een foto uit maart 1949 (kijkend in de richting Valkenburg) laat een dienstgebouwtje zien op de plek waar voorheen het station stond. Dit is weer een ander gebouwtje dan op de foto uit 1935.

 

De werkzaamheden aan de elektrificatie van de spoorlijn zijn nog niet helemaal afgerond.

 

Het pad dat voorheen naar het stationnetje leidde is hier nog steeds in gebruik.

bron: het Utrechts Archief

In 2020 staan op de plek van het dienstgebouw schakelkasten.

de brug over de spoorlijn bij de Schaelsberg

km 23.756 Aken-Maastrichtsche Spoorweg

In de archieven worden twee ontwerpen van bruggen over het spoor gevonden; een houten brug en een betonnen viaduct.

Technische tekening van een houten brug over het spoor naar De Kluis. Het ontwerp is gedateerd 1873.

bron: het Utrechts Archief

Op deze ansichtkaart uit 1906 is de houten brug over de lijn Maastricht - Aken ter hoogte van de Schaelsberg bij Oud-Valkenburg te zien.

bron: uitgave Smeets-Hoen

Dezelfde houten brug vanuit een iets ander perspectief.

bron: uitgave J.Jeukens Vos

De houten brug naar de Kluis op de Schaelsberg vanaf de andere kant gezien op de ansichtkaart gestempeld in 1917.

bron: uitgave J. Février

Technische tekening: Boogbruggen in de spoorlijn, door de Hollandsche Maatschappij tot het maken van werken in gewapend beton.

 

Het betonviaduct nabij de Molenweg is van het type "boogbrug met hooggelegen rijdek". Het bezit een overspanning met een lengte van ongeveer 20 meter en een rijdekbreedte van ongeveer 4,20 meter. Deze overspanning heeft de vorm van een staande korfboog met hierop een betonnen rijvloer bekleedt met baksteen. Het betonviaduct bezit enkel een midden-overspanning. De midden-overspanning wordt ondersteund door twee massieve betonfunderingen die hoger in het talud van de ingraving zijn aangebracht.¹

 

De betonnen brug werd in 1914 gebouwd.

bron: het Utrechts Archief

Ingekleurde ansichtkaart met een enkelspoor en een betonnen brug.

bron: uitgave Weenenk & Snel

Ongedateerde ansichtkaart van een stoomtrein onder de betonnen brug bij voormalig station Oud Valkenburg.

bron: uitgave Ph. vd Heuvel

Bovenaanzicht van het viaduct gezien vanuit het Schaelsbergerbos vlak langs de spoorlijn. Het hoogteverschil tussen het spoorbed en het pad langs de helling is ongeveer 18 meter.

Zicht naar het bospad - over de boogbrug - richting noorden.

De Drielandentrein van Arriva nadert de brug bij de Schaelsberg vanuit Schin op Geul op 17 december 2020.

Blik op de betonnen brug en het noordelijke perron. Opname vanuit het zuiden richting Valkenburg. De ansichtkaart is ongedateerd.

bron: uitgave Jennekens

wachtpost 16 aan de Schaelsberg

≈km 23.765 Aken-Maastrichtsche Spoorweg

Foto van baanwachterswoning nr. 16. De foto is niet gedateerd. Maar er is nog geen bovenleiding te zien dus de opname is in elk geval van vóór 1949.

bron: uitgave Fotina

Opname vanuit het noorden. Op de plek voorbij de brug (achter de zitbank) heeft wachterswoning nummer 16 gestaan.

Opname richting Valkenburg zuidelijk van de spoorlijn. Op de plek van de bomen - links van de zitbank - stond de voormalige wachterswoning nr. 16.

Toevoegingen voor deze pagina, bijvoorbeeld foto's, ansichtkaarten of andere waardevolle informatie, zijn welkom. Het is aan de eigenaar van de website om te beoordelen of ze al dan niet geplaatst worden.


¹ Rijksmonumenten.nl