weatheren van mijn kolenwagens

opschriften op de kolenwagens van Fleischmann

Om te beginnen zijn de onderstellen van de kolenwagens losgekoppeld van de bakken. Dit zorgt voor een handigere werkomgeving, omdat alles nu beter bereikbaar is.

De modellen 5215NL en 5216NL zijn respectievelijk uitgerust met de wagennummers 52533 en 47095. Beide nummers zijn echter onjuist, aangezien beide modellen tot andere series behoren. Dit betekent dat de nummers aangepast moeten worden. Dit is op zich geen probleem, aangezien ik niet steeds hetzelfde wagennummer in een kolentrein wil tegenkomen. Ook een aantal andere opschriften worden aangepast.

Een overzicht van de uit te voeren taken.

• Wagennummer: De ongeremde wagens met wagennummer 5215NL dragen het nummer 52533. Binnen deze reeks zijn echter uitsluitend geremde wagens opgenomen. Alle wagens zullen worden hernummerd met een uniek nummer binnen de reeks 53541 - 54291 (ongeremde wagens). De wagens met wagennummer 5216NL zijn ten onrechte voorzien van het nummer 47095, wat tot de verkeerde reeks behoort. Alle wagens zullen worden hernummerd met een uniek nummer binnen de reeks 57001 - 57950 die een zelfde voorkomen hebben als het model. Helaas is de aanduiding van 20 ton dan niet meer correct; dit zou eigenlijk 21,5 ton moeten zijn. Dit pas ik niet aan. Op de chassisbalk, de kopschotten en deuren, staat geen wagennummer vermeld. Ook dat wordt aangepast.
• Type wagen: 5215NL staat vermeld als GTMK, maar dit is onjuist. Het had GTM moeten zijn, aangezien de 'K' van Kunze-Knorr rem niet van toepassing is. Daarom wordt de 'K' verwijderd. Model 5216NL staat vermeld als GTM, dit wordt gecorrigeerd naar GTMK.
• Vignetten: de aanduiding van het vloeroppervlak lijkt toch wel erg groot, ik heb dat op andere modellen in elk geval niet in deze grootte aangetroffen. Dit vignet wordt vervangen door een kleiner exemplaar. Overige vignetten blijven gehandhaafd.

Ik heb alle benodigde cijfers en letters ontworpen volgens het NS-bloklettertype. Ook het vignet heb ik opnieuw getekend. Nu kan ik eenvoudig wagennummers samenstellen en ze laten afdrukken als decals.

De nieuwe belettering op de wagons is verzegeld met een matte transparante lak van Bergswerk. Deze verf is mooi te spuiten met een 0,2mm naald. 

de onderstellen verouderen of weatheren

De eerste stap in het weatheren is het afplakken van de opschriften op het chassis. Vervolgens worden alle onderstellen volledig gespoten met een airbrush in een zwartbruine tint. Deze kleur is samengesteld volgens dezelfde formule die ik eerder gebruikte voor de eerste serie kolenbakken.

• Vallejo modelair black - 71.057 (1 deel)
• Vallejo modelair burnt umber - 71.040 (2 delen)

Daarna heb ik de verenpakketten een roestkleur gegeven met een penseel. Hierbij heb ik volgende kleuren gebruikt:

• Vallejo wash grey - 76.515
• Vallejo pigment old rust - 73.120

Bij de volgende stap in het verouderen van het chassis van de treinwagons gebruik ik het pigment "Track Rust" van Ammo. Deze stap heb ik destijds niet toegepast bij het weatheren van de eerste serie wagons. Door dit pigment toe te voegen, krijgt de kleurstelling nu echter iets meer diepte.

• Ammo track rust - 3008

Het gehele onderstel wordt behandeld met pigment track rust, waarna er later een laag matte transparante lak wordt gespoten. In eerste instantie lijkt het pigment nogal overdadig, maar na het spuiten met vernis ziet het er straks heel anders uit.

De volgende stap in het verouderen van de wagens is het verzegelen van het Ammo-pigment met een matte laklaag. Hiervoor kan de matte vernis van Bergswerk rechtstreeks in de airbrush worden gebruikt. De volgende materialen zijn gebruikt:

• Vallejo pigment old rust - 73.120
• Vallejo pigment rust - 73.117
• Vallejo pigment carbon black - 73.116
• Bergswerk blanke lak - Tiefmatt

In de nog niet helemaal gedroogde vernis heb ik vervolgens de omgeving rond de verenpakketten bewerkt met Vallejo-pigmenten. De pigmenten van Vallejo hechten minder sterk dan die van Ammo, wat in dit geval een voordeel is omdat er niet snel te veel wordt aangebracht. Ze kunnen gemakkelijk royaal worden aangebracht, verspreid en indien nodig weer weggeveegd. Eerst gebruikte ik het pigment Rust, een lichtere variant van Old Rust. Vervolgens heb ik daar nog een kleine hoeveelheid Old Rust aan toegevoegd voor extra effect.

Deze kleur wordt opnieuw gefixeerd met een laag blanke lak. Direct daarna heb ik zwart pigment aangebracht rondom de aspotten, terwijl de lak nog nat was. Dit zorgt voor een aangekoekt effect van zwarte restjes, wat alleen mogelijk is met een natte onderlaag; zonder deze basis blijft het pigment nauwelijks zichtbaar. Indien gewenst, kun je dit proces herhalen: een laag vernis aanbrengen, gevolgd door een beetje zwart pigment.

Zo ziet de wagen eruit na de behandeling: het Vallejo roestpigment heeft zich als een fijn laagje verspreid, dat naadloos overloopt in zwart rondom de aspot. Voor mij is het precies goed zo; het kan iets meer of minder zijn, maar het effect spreekt me erg aan.

Het effect zal uiteindelijk worden verzacht zodra de bakken weer op de onderstellen zijn geplaatst en het geheel wordt afgewerkt met een donker pigment, waardoor alles een samenhangend geheel vormt.

Rondom de buffers is omber pigment aangebracht, wat de indruk wekt van opwervelend vuil en stof. Na een laagje matte lak is de kleur duidelijk donkerder geworden.

• Vallejo pigment natural umber - 73.109

Dan zijn er nog een paar kleine details die wat meer aandacht verdienen bij het weatheren. Zoals de plek waar de buffers in elkaar schuiven die met een beetje glanzend vernis 'vettiger' gemaakt is. De hendels voor het remsysteem die er wel zijn, maar die eigenlijk nooit opvallen bij deze eenvoudige modellen, krijgen ook een kleurtje. De remschoenen zijn geschilderd in de kleur burnt umber. Gebruikte materialen:

• Vallejo modelair burnt umber - 71.040
• Vallejo modelair red - 71.003
• Vallejo modelair white - 71.001
• Vallejo gloss varnish - 70.510

Het verouderen of weatheren van de buffers verdient de nodige aandacht. Daarom heb ik een mengsel samengesteld van zwart pigment en ultramatte lak, gemengd tot een stevige pasta. Dit wordt met een kwastje op de buffers aangebracht.

Na ongeveer 15 minuten wordt het stevig aangedrukt met een gladde strip, waardoor in het midden van de buffer een stevige structuur ontstaat. Na enkele uren is met een penseel voorzichtig een laagje satijnvernis aangebracht, om een subtiel effect van glanzend vet te creëren.

• Vallejo pigment carbon black - 73.116
• Vallejo ultra matt polyurethane varnish - 28.653
• Vallejo satin acrylic varnish - 26.519

houten planken van de kolenwagens verouderen

Vóór het verouderen van de treinwagons met roesteffecten heb ik eerst enkele planken van de houten bakkenwagens in meerdere lagen behandeld. Dit geeft een subtiele verweerde uitstraling. Wat betreft deze effecten hoeft het voor mij niet te lijken op een grote schroothoop.

Ik heb hiervoor 2 kleuren gebruikt, die in de verhouding 1:1 of 1:2 gemengd zijn.

Gebruikte materialen:

• Vallejo modelair Concrete - 71.131
• Vallejo modelair Dark Yellow - 71.025

Na het volledig drogen van de eerste laag verf, heb ik een tweede laag aangebracht op de wagens. 

Voordat de tweede laag volledig is uitgehard, heb ik de verflagen met een wattenstaafje stuk geschuurd. Dit zorgt voor kleine opstaande randjes en plekken waar de verf op de treinwagen nog intact lijkt te zijn.

De hele bak wordt nu met de airbrush in een zwartgrijze kleur gespoten. Door het spuiten van de volledige wagon krijgt het uiterlijk een minder egale kleur en worden ook de opschriften een beetje vervuild.

Gebruikte materialen:

• Vallejo modelair Black - 71.057 (6 delen)
• Vallejo modelair Sea Grey - 71.049 (1 deel)
• Vallejo Airbrush Thinner - 71.161 (50%)

weatheren met 'roesteffecten' op de stalen delen van de bovenbouw

Het weatheren van de kolenwagens met roesteffecten heb ik in drie stappen uitgevoerd. Behalve de deuren, zijn het voornamelijk smalle profielen waarop de roesteffecten worden aangebracht. Het doel is niet om de wagens volledig te bedekken met roest, maar om subtiele gebruikssporen en veroudering aan te geven. Sommige wagens vertonen deze sporen duidelijker dan andere.

Voor de volgende stappen zijn onderstaande materialen nodig, en penselen 2/0 en 10/0.

Gebruikte materialen:

• Vallejo burnt umber - 71.040
• Vallejo sea grey - 71.049
• Vallejo pigment Old Rust - 73.120
• Vallejo thinner - 71.161

Met het 2/0 penseel heb ik kleine stipjes in grijze verf aangebracht op de stalen delen van de treinwagon, waar roestveroudering moet worden nagebootst. Daarna heb ik met het 10/0 penseel nog fijnere details toegevoegd.

Daarna heb ik een mengsel gemaakt van roestkleurig pigment en airbrush thinner. Met dit mengsel heb ik de grijze plekjes overschilderd met een 10/0 penseel. Hoewel het materiaal een roestkleur heeft, lijkt de wagen niet verouderd met roest. Eigenlijk lijkt het nu nergens meer op, maar deze stap voegt toch iets toe. Door het pigment krijgt de oppervlakte meer structuur, maar dat is nauwelijks te zien op een foto.

Door de roest nogmaals opnieuw te schilderen met een verdunde verf in de kleur burnt umber, ontstaat de diepe roestkleur. De treinen krijgen nu een oudere roestachtige uitstraling. Herr P. fungeert als referentie voor de grootte van roestbeschadigingen op de kolentrein.

Wanneer je onder een loep werkt, raak je volledig verstrikt in de details. Dit groene vierkantje heeft een afmeting van 1 mm bij 1 mm. Het wordt niet veel gedetailleerder dan dit, denk ik.

De andere kant van de geweatherde modeltrein.

Niet alle wagons hoeven volledig verroest te zijn. Het onderstaande model heeft een minder intensief roestproces ondergaan. Echter, ik heb meer planken van de wagon verouderd, wat het totaalbeeld beïnvloedt. Deze kolenwagen heeft een sterkere veroudering, maar lijkt tegelijkertijd lichter te zijn. Dit komt doordat er minder donkere roest op te zien is en er meer van de lichte houtkleur naar voren komt.

En het kan nog een beetje minder roestig en verweerd zijn.

vervuilen wagons - wash & pigmenten

Na het aanbrengen van roest op het staal van de wagens, wil ik het algehele uiterlijk een extra verweerde uitstraling geven. Om de treinwagons te vervuilen zodat ze echt oud en gebruikt gaan uitzien, gebruik ik een aantal pigmenten. Maar eerst heb ik een wash gebruikt op de delen met details.

• Vallejo model wash grey - 76.516

Enkele plekken met roest worden behandeld met AK Rust Streaks. Ik breng een kleine hoeveelheid aan en verspreid het vervolgens met een geurloze verdunner van Ammo, waardoor verticale strepen ontstaan.

Dit proces kan telkens opnieuw worden herhaald, afhankelijk van de gewenste mate van weathering met uitgelopen roest. Voor mij is een beetje van dit roesteffect voldoende.

Gebruikte materialen:

• AK Rust Streaks - AK013
• Ammo enamel thinner - A.Mig 2019

De kolenwagon begint inmiddels behoorlijk wat gebruikssporen te vertonen. Na het drogen van de roestige strepen kan aan de laatste stap in het weatheren van de losse bovenbouw worden begonnen.

Na het aanbrengen van roest op het staal van de wagens, wil ik het algehele uiterlijk een extra verweerde uitstraling geven. Om de treinwagons een verouderd, maar ook een meer vervuild uiterlijk te geven, maak ik gebruik van verschillende pigmenten.

Langs de stijlen en langs de rand onderlangs heb ik natural omber pigment gebruikt. Met een klein penseel aangebracht, en daarna met matte vernis verzegeld. Ook hier is het Vallejo pigment handig, er kan bijna niet teveel worden aangebracht.

Gebruikte materialen:

• Vallejo pigment natural umber - 73.109
• Bergswerk blanke lak - Tiefmatt

Dit zijn kolenwagens. Daarom is het logisch dat er op de verouderde treinwagens sporen van kolenstof te vinden zijn.

Tijd dus om de bovenkant van de kolenwagens te verfraaien met 'kolenstof'. Hiervoor gebruik ik het pigment Carbon Black van Vallejo, dat een intens diepzwarte kleur biedt. Dit Vallejo-pigment hecht niet optimaal, wat in dit geval echter een voordeel is. Zo blijft er toch nog iets zichtbaar van de eerdere bewerkingen.

Met een zachte kwast heb ik het pigment royaal aangebracht en gelijkmatig over de bovenste planken van de wagons verdeeld, nadat ik eerst een dunne laag matte blanke lak had gespoten. Tot slot heb ik het pigment verzegeld met een matte lak.

Om een dikkere laag 'kolenstof' aan te brengen, kan de behandeling herhaald worden. Start met een nieuwe laag matte lak en breng het pigment opnieuw aan terwijl de lak nog nat is. Dit is voor mij niet nodig.

Gebruikte materialen:

• Vallejo pigment carbon black - 73.116
• Bergswerk blanke lak - Tiefmatt

Om de bovenbouw naadloos te laten aansluiten op het onderstel, heb ik de onderste rand behandeld met Ammo's Track Rust pigment. Dit pigment is spaarzaam aangebracht, omdat het goed hecht. Met de airbrush heb ik vanaf de onderkant blanke lak aangebracht om het pigment te fixeren. Hierdoor verspreidt de kleur zich lichtjes over de onderste planken van de kolenwagen.

Gebruikte materialen:

• Ammo track rust - 3008
• Bergswerk blanke lak - Tiefmatt