BOUW GEULDALBAAN

— modelrails —


foto van de modelrails op de modelspoorbaan

modelrails


de modelrails - en het leggen van de modelrails

Rocoline rails en Mein Gleis van Weinert

Voor de verdekte gedeelten op De Geuldalbaan wordt Rocoline rails gebruikt. Op de vorige modelbaan heb ik goede ervaringen opgedaan met rails van Rocoline. Bovendien had ik nog een aantal wissels en flexibele rails over. Ik zag geen reden om op een ander systeem over te stappen.

 

Alle bochten die niet zichtbaar zijn heb ik samengesteld uit standaard R5 en R6 Rocoline modelrails met een radius van respectievelijk 542,8mm en 604,4mm. Liefst had ik op de baan bochten met een grotere radius gebruikt. Maar dat bleek niet haalbaar binnen de beschikbare ruimte en binnen het ontwerp. Alle rechte sporen zijn gemaakt met flexibele Rocoline modelrails (F4 920mm). De hart-op-hart afstand van de Rocoline railgeometrie bedraagt 61,6mm bij gebruik van standaard bochten.

 

Voor het zichtbare gedeelte is mijn keuze gevallen op Mein Gleis van Weinert. De wissels 49-190-1:9 (6,3°) zijn mooi slank en gedetailleerd. Maar deze passen helaas niet overal binnen het sporenplan. Daar waar dat niet gaat lukken worden de 49-190-1:6,6 (8,6°) wissels ingepast. We zullen gaan zien. In dit forum wordt er uitgebreid ingegaan op Mein Gleis door Lars-Christian Uhlig.

de onderleggers - 9mm multiplex

De onderleggers voor de modelrails zijn - evenals de spanten - gezaagd uit 9mm dik multiplex. Voor de breedte van de onderleggers is gewerkt met 60mm per spoor voor het verdekte gedeelte. Dus voor enkelspoor 60mm, voor dubbelspoor 120mm, etc.

afbeelding van het schaduwstation met 9mm multiplex plaat als onderlegger voor de moderails. Het zwarte materiaal op de foto is akoestisch dempend rubbergranulaat onder de modelrails om het geluid van rijdende treinen te reduceren.

In het schaduwstation op niveau(0) zijn de onderleggers ruimer bemeten, en voor een deel wordt het hele frame door multiplex bedekt. Het leek mij vrij zinloos om op bepaalde plekken kleine stukjes uit te zagen omdat het voor de modelspoorbaan nauwelijks gewichtsbesparing oplevert noch de toegankelijkheid verbetert.

railbedding van rubbergranulaat voor akoestische demping

In het verdekte gedeelte van de modelbaan is vanwege de akoestiek de rails niet direct op de onderlegger bevestigd. Als tussenlaag heb ik een railbedding van rubbergranulaat gebruikt. Het materiaal is flexibel en relatief zwaar, en is leverbaar in verschillende dikten. Ik heb gekozen voor een rol van 3mm dikte.

 

Vervolgens heb ik van multiplex een aantal mallen gemaakt van bochten (R5, R6 en R10) en van een 15 graden wissel. Met behulp van de mallen heb ik het rubbergranulaat uitgesneden. Voor de rechte railstukken heb ik stroken van 40mm breed van de rol afgesneden. Met een holpijp worden een aantal perforaties in de stukken rubber geslagen.

Op de foto het uitsnijden van het rubbergranulaat als dempend materiaal voor de onder de modelrails en modeltreinen met behulp van mallen
De foto laat de mallen voor de modelrails zien voor de standaard bochten van Rocoline rails.

Het rubbergranulaat is verlijmd op de onderleggers met contactlijm. En vervolgens is de rails op het rubber verlijmd, ook met contactlijm. Omdat ik standaard (vaste) bochten op de baan gebruik volstaat het om een paar plekken van de rails van lijm te voorzien. Ik heb dus geen last van rails die 'wegzwiepen' omdat die onder mechanische spanning staan. 

Nadat het dempingsmateriaal is vastgelijmd op de multiplex onderleggers wordt de hartlijn overbracht van de onderleggers op het rubbergranulaat.

 

Daarbij maakt het dus niet uit of het rubber exact op de juiste plek is bevestigd. Voorwaarde is dat de hartlijn wel correct op de onderleggers is uitgetekend.

leggen van de modelrails bij segmentenovergangen

Bij de segmentovergangen worden de rails evenwijdig aan de segmenten gemarkeerd om te zagen. (De rails op de foto was al op de juiste lengte gezaagd.)

De rails wordt gemonteerd met een kleine voeg ter breedte van een mesje.

De spoorstaven kunnen bij een hogere ruimtetemperatuur iets uit zetten. En belangrijker: de spoorstaven raken elkaar (net) niet wanneer de segmenten van de modelbaan opnieuw tegen elkaar worden gemonteerd.

Om de rails op de modelspoorbaan haaks op lengte te zagen gebruik ik een paar hulpstukken. Twee stroken MDF van 4mm dikte, dat is net iets dunner dan de rails. Een blokje (geleider) van hardhout. En een stukje multiplex om het zaagblad tegen de geleider te drukken.

 

Van linksboven met de klok mee: Het MDF zorgt ervoor dat de rails strak recht ligt. Het blokje met de aanslag dient om exact haaks te zagen. Nadat de rails is vastgeklemd met de lijmklem kan het MDF worden weggeschoven, en kan de rails worden gezaagd. Daarna met een fijn vijltje de bramen weghalen, en klaar.

bevestigen van de modelrails

De railstukken zijn tot nog toe bevestigd met schroefjes. Nadat uitvoerig is getest of de rails correct is verlegd worden de schroeven om en om verwijderd.

Met een spatel wordt een klein beetje contactlijm tussen railstuk en rubbergranulaat gesmeerd. Ook hier weer het voordeel van vaste railstukken voor de bochten; door de schroefjes om en om te verwijderen blijft de bocht als geheel op zijn plek.

Na het aanbrengen van de lijm wordt een stukje hout op de rails gelegd met daarop een gewicht zodat de rails goed wordt aangedrukt.

Zodra de lijm voldoende hecht kunnen de andere schroefjes worden verwijderd en kan de rails op die plekken worden verlijmd op de modelbaan.

helix of railspiraal

Op segment A van De Geuldalbaan bevinden zich helix-a en helix-b (zie sporenplan). Ze liggen boven elkaar maar verschillen van vorm en afmeting. Ze worden opgebouwd uit onderleggers van 9mm multiplex die met draadstangen M6 worden bevestigd. M6 blijkt (bij mijn ontwerp) voldoende stijf en bespaart veel gewicht t.o.v. de meestal gebruikte M10 draadstangen.

 

Eerst heb ik een 1:1 afdruk laten maken van het railverloop en de onderleggers. Daarop is ook aangegeven waar de draadeinden geplaatst moeten worden om het treinverkeer niet te hinderen. Met behulp van de afdruk zijn nu de posities van de draadstangen exact afgetekend op de grondplaat van segment A.

helix-a en helix-b geprojecteerd op de grondplaat van segment A

Vervolgens heb ik helix-b volledig opgebouwd om er zeker van te zijn dat alles zou gaan passen. Daarna is de helix weer uit elkaar geschroefd, en weer opnieuw opgebouwd met rails en het rubbergranulaat. Elk deel is nu verlijmd en geschroefd. Ook nu bleek weer het grote voordeel van het gebruik van de 'vaste'  bochten op de modelbaan; de rechte stukken rails op maat zagen en vervolgens alles eenvoudig in elkaar schuiven.